U SANDŽAKU POVEČANA SMRTNOST



U poslednjih deset godina u centralnim sandžačkim opštinama natalitet se bitnije ne mijenja, smrtnost stanovništva je povećana, dok je opasnost da mnoga sela opuste postala očigledna, pokazuju podaci lokalnih vlasti.

U tom ekonomski nerazvijenom području Srbije, gdje živi više od 200.000 ljudi i gdje su Bošnjaci većinsko stanovništvo (Srba ima manje od 20 odsto) Novi Pazar je najveći privredni i trgovački centar.

On se poslednje decenije svake godine podmlađuje sa 2.000 novih žitelja, a prema podacima Odjeljenja za opštu upravu Skupštine Novog Pazara taj je broj 2007. bio za 600 veći u odnosu na 1997. godine.

Te cifre ipak treba posmatrati sa rezervom jer se u novopazarskoj bolnici često rađaju i djeca iz susednih opština, pa i sa severa Kosova.

Istovremeno, u lokalne matične knjige upisuju se i bebe rođene u porodicama čiji članovi žive i rade u inostranstvu.

Opštinske statistike pokazuju i da se u tim krajevima žene kod kuće porađaju izuzetno rojetko i to samo u zabačenim selima Pešteri u doba surovih zima kada su putevi zavejani.

Predstavnik Odeljenja za opštu upravu opštine Tutin Šerif Bakić je ukazao da mladi sa Peštarske visoravni, gdje žive uglavnom Bošnjaci, u poslednje dvije decenije odlaze na privremeni rad u zapadnu Evropu.

On je naveo i da je stotinu djece, koja su prošle godine upisana u seoske matične knjige (Detani, Reževiće, Draga, Suhi Do), rođeno u Njemačkoj, Švajcarskoj, Austriji, dodajući da se ta djeca upisuju u matične knjige u mjestima gdje njihovi roditelji imaju stalno prebivalište.

S druge strane, u matične knjige mesnih kancelarija u selima planine Rogozne - gdje su Srbi većinsko stanovništvo, 2007. nije upisano ni jedno ime.

U Odjeljenju za opštu upravu Novog Pazara nemaju podatke o broju djece sa Rogozne, čiji se žitelji decenijama iseljavaju u gradove centralne Srbije, koja su rođena u novopazarskoj bolnici, ali smatraju da je rođenje novog stanovnika te planine retka pojava što potvrđuje činjenica da osnovna škola ima samo dva đaka.

Matičarka u opštini Sjenica Refika Metović navodi zanimljiv podatak da se 2007. i 1997. rodio se isti broj beba - po 312.

Međutim, na "ludi kamen" mnogo više parova je stalo prošle godine nego deset godina ranije, dodajući da je u knjigu venčanih 2007. upisano 172, a 1997. njih 88.

Ona navodi i da je između 2001. i 2006. bilo osetno manje sklopljenih brakova nego ranije, ali da nema objašnjenje zašto je to tako.

U knjigu umrlih u novopazarskoj opštini prošle godine upisano 811 stanovnika - 234 više nego 1997. godine, a smrtnost je veća u Sjenici i Tutinu.

Razlika se u tutinskoj opštini meri jednom stotinom, a u sjeničkoj desetinom.

Međutim, matične službe sve tri opštine upozoravaju da, prema ovakvoj merenoj stopi mortaliteta, treba imati veliku rezerve jer se, u principu zakonska obaveza da se prijavi smrt člana domaćinstva, često zanemaruje.

Oni koji to sa zakašnjenjem ipak učine najčešće se motivisani namerom da reše pitanje pokojnikove zaoštavštine.